In 5 stappen naar duurzame koffie

In 5 stappen naar duurzame koffie

Vind je duurzaamheid in jouw onderneming ook belangrijk? En serveer je graag een kopje koffie waarvan je weet dat hij duurzaam verbouwd is en dat de koffieboer een goede boterham kan verdienen? Vijf tips waar je op kunt letten.

Koffie is populairder dan ooit. Dagelijks tikken we wereldwijd meer dan 2 miljard koppen koffie weg. “De verwachting is dat in 2050 de consumptie zelfs verdubbelt”, vertelt Heske Verburg, directeur van Solidaridad, een stichting die zich inzet voor een duurzame en eerlijke productie van onder andere koffie. “Die stijging heeft met de groeiende wereldbevolking te maken. Daarnaast gaan ook van oorsprong theedrinkende landen, zoals China en India, massaal aan de koffie.” Goed nieuws voor de koffieproducenten dus. “Als je aan de koffie-industrie zou vragen hoe het gaat, krijg je inderdaad waarschijnlijk lovende woorden. Dat is ook niet gek, want er wordt flinke omzet gedraaid, 170 miljard euro per jaar. Wij zien vooral nog uitdagingen. Van de opbrengst gaat slechts 10% naar het land van herkomst. En daarvan gaat ook een deel naar de logistiek en handelaren. Dus blijft er te weinig over voor de boeren. Daarnaast krijgen koffieboeren het door klimaatverandering steeds zwaarder. De keten moet worden verduurzaamd om te voorkomen dat de koffie opraakt. Een wereld zonder koffie, daar moet toch niemand aan denken?” Het antwoord ligt dus in verduurzaming. Maar hoe doen we dat en wat levert het op?

1. Klimaatslim verbouwen
De klimaatverandering heeft zijn weerslag op de koffieproductie, legt Verburg uit. “Koffieboeren krijgen steeds meer te maken krijgen met hogere temperaturen of vaker en extremere regenval. Door te investeren in de koffieboer, kan hij zijn productieproces verduurzamen. Bijvoorbeeld door andere technieken toe te passen, andere koffieplanten te kopen die beter bestand zijn tegen temperatuurswisselingen of ziektes of door meer bomen te planten zodat de koffieplant in de schaduw kan groeien. Dat zorgt voor een grotere biodiversiteit, gaat ontbossing tegen en stimuleert de natuurlijke voedingsstoffen in de grond.”

2. Betere prijs voor de boeren
Als koffiemakelaar was Ivo van der Putten jarenlang tussenpersoon tussen de koper en verkoper van koffiebonen. Over de dalende koffieproductie maakt hij zich minder zorgen – “de productie is de afgelopen jaren enorm hoog geweest” – maar hij ziet vooral problemen in de te lage prijs voor de boeren. “Bijna elke koffieboer is arm en heeft dus geen geld om te investeren of te verbeteren. Te vaak nog wordt er onder de vraagprijs verkocht. Er is de laatste jaren wel veel veranderd in de koffie-industrie. Vroeger waren er veel kleine kopers, tegenwoordig zijn er, pak hem beet, vijf groten die de markt domineren. Die zijn wel nieuwsgieriger geworden naar waar de koffie vandaag komt. Consumenten worden ook steeds kritischer. Toch zijn deze grote kopers uiteindelijk vooral geïnteresseerd in de prijs en willen voor zo min mogelijk op grote schaal inkopen. We zien wel dat die kopers ook in bepaalde gebieden investeren in kleine, lokale boeren.”  

3. Betere kwaliteit van de koffie
Een eerlijke prijs heeft ook effect op de kwaliteit van de koffie, legt Van der Putten uit. “Hoe meer geld de boer krijgt, hoe beter en zorgvuldiger hij zijn koffieplanten kan verzorgen. “Boeren zijn allemaal trots op hun product. Ze willen absoluut kwaliteit afleveren. Simpelweg, omdat als ze kwaliteit leveren, ze volgend jaar ook goed verkopen. Zo houden ze hun inkomen in stand. Investeren in de boer zie je dus direct terug in de kwaliteit van je koffie.”

4. Een zekere toekomst van het beroep
Een ander bijkomend voordeel is verduurzaming van het beroep zelf volgens Verburg. “In veel landen zien we dat de gemiddelde leeftijd van de koffieboer rond de zestig jaar is. Vaak hebben zij moeite het vak over te dragen aan een nieuwe generatie. Door een duurzaam bedrijf op te kunnen zetten, wordt een leven als koffieboer weer aantrekkelijk en stellen we de levering van koffiebonen veilig.”

5. Minder CO2-uitstoot en recyclebare verpakkingen

Als laatste is ook de voetprint iets om bij stil te staan volgens Van der Putten. “Ik denk bij duurzame koffie ook aan verpakkingsmateriaal dat gerecycled kan worden of aan zo min mogelijk transport. Hoe duurzaam kan koffie zijn als hij wordt verpakt in plastic, met daarom heen een extra wikkel? Of hoe duurzaam is koffie als de bonen eerst in Nederland terechtkomen, worden gebrand in Italië en weer vervoerd worden naar Nederland? Dat is niet alleen slecht voor het milieu, maar ook voor de kwaliteit. De lekkerste koffie heb je als je die maximaal een week na het branden nuttigt. De oplossing? Ga je eigen bonen branden. Ongebrande bonen kun je twee jaar bewaren. Dus wil je jouw gasten lekkere verse koffie voorschotelen die weinig verpakkingsmateriaal heeft? Ga dan zelf aan de slag met branden.”  

Waar moet je op letten?
Transparantie is volgende Verburg het toverwoord. “Wij sporen consumenten en bedrijven aan om door te vragen. Vraag aan een leverancier waar de koffie vandaan komt, of de boer een eerlijke prijs krijgt en of hij mogelijkheden heeft zijn bedrijf te verduurzamen. Let ook op keurmerken als Fairtrade en UTZ Rainforest.” Er zijn overigens ook duurzame koffieboeren die (nog) geen certificering hebben. Op deze manier kunnen we hopelijk nog lang genieten van ons bakkie troost! 

De keuze van de barista
Voor Lex Wenneker, finalist van de World Barista Championship en mede-eigenaar van Friedhats Coffee Roasters & koffiebar Fuku in Amsterdam, is duurzame koffie erg belangrijk. “Om ervoor te zorgen dat er in de toekomst voldoende koffie is, moeten we zorgvuldig met de koffie omgaan. Wij gaan altijd uit van de beste kwaliteit. Enerzijds willen wij mensen meegeven dat je beter twee goede bakken kunt drinken dan oneindig veel. Anderzijds letten wij bij onze inkoop goed op de herkomst. Veel van de koffieboeren waar we inkopen, bezoeken we om te kijken hoe de boeren met de plantages omgaan. Sommigen hebben nog maar een deel van hun plantage ‘rainforest approved’, want duurzame investeringen kosten nou eenmaal veel geld. Gelukkig gaan bewust omgaan met de plantage en kwaliteit hand in hand.”

 

Delen: