Oerpils

Bij gespecialiseerde biercafés barst het van de kennis over gerstenat en is het aanbod enorm. Maar hoe is dat bij het gemiddelde horecabedrijf? In deze rubriek een kennismaking met verschillende populaire bierstijlen. We beginnen bij de meest geliefde: pils(ener).

Tekst Gerard Molenaar

Zoals je bij wijn 2 hoofdsoorten hebt, rode en witte, is er boven- en ondergistend bier. Die tweede soort, ook wel laaggistend genoemd, ontstond pas in de negentiende eeuw. Toen ontdekte een brouwer in Beieren bij toeval dat bij grote kou gist naar beneden zakte tijdens het vergistingsproces, in plaats van naar boven te drijven. Het rijpen duurde dan veel langer, maar het bier werd veel helderder. De productiemethode werd snel populair omdat het fris, doordrinkbaar bier opleverde. Bovendien bleek dit laaggistende bier (in het Engels: lager) minder vatbaar voor infecties en bederf. Door de opkomende koeltechnologie kon dit brouwproces steeds beter worden beheerst en onder andere in Nederland werd dit lagerbier daarom erg populair.

Bakermat 
In het plaatsje Pilsen (in wat nu Tsjechië heet) richtten vervolgens 200 burgers met brouwrechten het Bürgerliches Brauhaus op om lagerbier te produceren. Het werd gemaakt met de regionale hop saaz, had een lichte kleur en was zacht alsook goed doordrinkbaar. Het bier werd al snel populair én gekopieerd. Tegen een Duitse brouwer die het ook ging produceren, maar dan met meer hop en onder de naam pilsener, spande Bürgerliches Brauhaus een kort geding aan en won. Vervolgens nam het het Duitse bedrijf over, ging het dit meer gehopte bier zelf brouwen en bracht het dit op de markt als pilsener. De variant bestaat nog onder de naam Pilsner Urquell, maar is dus hoppiger dan het originele bier dat in Pilsen werd gebrouwen. Vergelijkbare soorten die vandaag de dag op de markt zijn, worden ook wel oerpils genoemd.

Omzetgenerator 
In de vorige eeuw namen de grote brouwerijen in Nederland de kleine, regionale over: in de jaren ’70 waren er nog maar 12 over. Hierdoor verdwenen diverse biersoorten en werd bovenal pils geproduceerd. Om dit voor een breed publiek toegankelijk te maken, was het niet erg hoppig en week het af van het oerpils, een enkele uitzondering daargelaten. Het was een massaproduct geworden dat in de supermarkten tegen concurrerende prijzen werd aangeboden. Niet erg onderscheidend dus, maar in de horeca wel een omzetgenerator.

In de jaren ’80 kwam de grote ommekeer. Kritische consumenten wilden weer kunnen kiezen voor ambachtelijke bieren. Het gevolg is inmiddels (ook) geschiedenis: Nederland heeft nu ruim 400 brouwerijen en brouwerijhuurders, en er worden talloze biersoorten geproduceerd.

Rijke smaken 
Omdat pils zo lang de standaard was, noemen we alle andere soorten speciaalbier. Onzin eigenlijk, net als de antipilsstemming die bij fanatieke bierliefhebbers is ontstaan. Er zijn namelijk ook mooie pilseners op de markt, rijk van smaak. Daarnaast is het veelbelovend dat Amerikaanse craft-brouwers belangstelling zijn gaan tonen voor pils. Aan hun varianten op oerpils geven ze dan wel een eigen draai, zoals Stone Brewing bijvoorbeeld deed met Black Pilsner. En in Nederland maakte brouwerij Oersoep de variant ‘Plan 9 from outer space’, een frisse kijk op pilsener. Verder geeft het lijstje met Nederlandse pilseners inclusief EBU-waarde (European bitterness unit), een goed beeld van de huidige markt (zie kader).

Met name de pilseners die neigen naar het oorspronkelijke oerpils, zijn smaakvolle bieren waarmee je je als horecabedrijf kunt onderscheiden. Ze zijn dan ook niet voor niets succesvol in competities zoals de Dutch Beer Challenge. Serveer dus óók oerpils, vertel de verhalen erachter en combineer het eventueel met gerechten als pizza, tapas, hotdogs en kipnuggets.

Dit artikel kwam onder andere tot stand dankzij de informatie in de boeken Bier in Nederland (Marco Daane) en Bier & food (Puck Kerkhoven).

EBU-waarde pilseners
* Heineken: 23
* Hertog-Jan: 24
* Lindeboom 25 (brons op de Dutch Beer Challenge 2016)
* Swinckels’: 25
* Amstel: 27
* Grolsch: 30
* Gulpener Chateau Neubourg 33 (goud)
* Pilsener Urquell: 34
* Brand UP: 36 (zilver)
* Christoffel Blond: 45

Thema: 
Delen: