CBP
Financiën
Foto 123rf.com

Gevolgen crisis: recessies onvermijdelijk?

In korte tijd is de wereld in de greep geraakt van COVID-19, kortweg het coronavirus. Wat heeft dat voor een gevolgen voor onze economie? 

Het Coronavirus zorgt in de eerste plaats voor een gezondheidscrisis, die inmiddels honderdduizenden mensen wereldwijd raakt. De noodzakelijke maatregelen om de uitbraak van het virus zoveel als mogelijk gecontroleerd te houden, hebben daarnaast een ingrijpende invloed op het openbare leven en daarmee op de economie. Het CPB kwantificeert de impact van het coronavirus op de economie in 2020 en 2021 in vier scenario’s.

Vier scenario's 

Een centrale raming zoals het CPB die regulier maakt is in de huidige situatie van grote onzekerheid en bij gebrek aan harde cijfers over de recente ontwikkelingen niet zinvol. Daarom zijn scenario’s gebruikt om de mogelijke orde van grootte van de impact te duiden, en aan te geven waar de voornaamste onzekerheden zitten. De vier scenario’s verschillen vooral in de veronderstelde duur en diepte van de economische crisis. In alle scenario’s wordt de economie hard geraakt, het bbp krimpt in 2020 met 1,2% tot 7,7%. In het lichtste scenario veert de economie al in het derde kwartaal van 2020 weer op, in het zwaarste scenario blijft het economisch herstel uit tot de tweede helft van 2021. In dat scenario zal er ook in 2021 nog een krimp van het bbp van 2,7% optreden.

Crisis 2008/2009

In drie van de vier scenario’s is de neergang dieper dan in de crisis van 2008/2009. De crisis is uitzonderlijk omdat er zowel verminderde productie als vraaguitval is, als de crisis langer duurt kunnen er ook problemen in de financiële sector ontstaan. De huidige beperkingen leggen sommige sectoren nagenoeg stil, in andere sectoren wordt de productie geraakt doordat werknemers niet inzetbaar zijn, of doordat de aanvoer van onderdelen hapert. De vraagkant van de economie wordt eveneens geraakt door de contactbeperkingen, maar ook doordat de uitvoer stokt, en doordat huishoudens en bedrijven aankopen en investeringen uitstellen.

Impact werkgelegenheid 

Naarmate de crisis langer duurt wordt het waarschijnlijker dat er in binnen- of buitenland ook problemen in de financiële sector ontstaan, via de huizenmarkt of door oninbare leningen. De werkloosheid loopt in het lichtste scenario slechts beperkt op, maar stijgt in het zwaarste scenario tot boven 9% in 2021. De impact van de contactbeperkende maatregelen voor de werkgelegenheid is groot. Daarmee verschilt deze crisis van voorgaande recessies, met in potentie grotere gevolgen voor de arbeidsmarkt. Het beleid is erop gericht om ontslagen en faillissementen te beperken, dat voorkomt een neerwaartse spiraal en blijvende economische schade. Maar de overheid kan de klap hooguit deels opvangen, de werkloosheid onder groepen als schoolverlaters en flexwerkers kan snel toenemen.

Overheidsschuld niet direct in gevarenzone

CBP veronderstelt dat het steunpakket eindigt als de contactbeperkingen voorbij zijn. In de zwaarste scenario’s houdt de recessie dan nog enige tijd aan, waardoor de werkloosheid verder oploopt. De kosten voor de overheid zijn hoog, maar niet prohibitief. Door de steunmaatregelen voor de economie verslechteren de overheidsfinanciën in alle scenario’s fors, het tekort in 2020 is 1,3% bbp in het lichtste scenario en 7,3% bbp in het zwaarste scenario. In dat scenario loopt het tekort in 2021 bovendien verder op naar 9,9% bbp. De overheidsschuld komt niet direct in de gevarenzone, in het zwaarste scenario komt de schuld eind 2021 uit op 73,6% bbp, op ruime afstand van niveaus die in de literatuur als risicovol worden aangemerkt.

Verloop van de pandemie

De grootste onzekerheden zijn het verloop van de pandemie, de doorwerking van de contactbeperkingen en de effectiviteit van het beleid in binnen- en buitenland. De duur van de contactbeperkingen die nodig zijn om de verspreiding van het virus in te dammen, is cruciaal voor de economische impact. Daarbij is ook onzeker hoe diep de contactbeperkingen precies ingrijpen op de economie, het op deze manier tot stilstand komen van delen van de economie is niet eerder vertoond. Een andere onzekerheid is in welke mate de steunmaatregelen succesvol zijn, en of problemen in de financiële sector uitblijven. Deze onzekerheden zijn er ook voor het buitenland, waarbij in het bijzonder de vraag is of ook landen met een slechtere uitgangspositie in staat zijn de economische schok het hoofd te bieden.

Aanbodzijde getroffen

Aan de aanbodzijde van de economie leidt de coronacrisis tot minder werkgelegenheid en productie. De contactbeperkingen leggen sommige sectoren vrijwel geheel stil, zoals horeca, evenementen en cultuur. Maar ook andere sectoren moeten terugschalen in capaciteit, bijvoorbeeld doordat personeel met verkoudheidssymptomen uit voorzorg thuisblijft, of doordat telewerken minder productief is. Sectoren die sterk leunen op arbeidsmigranten (zoals bouw, land- en tuinbouw) kunnen arbeidskrachten tekortkomen. In de industrie kunnen voorraadproblemen ontstaan door problemen in het buitenland. De aanbodbeperkingen vertalen zich dus zowel in minder gewerkte uren als in een lagere productiviteit. Sommige productie zal na de crisis (deels) kunnen worden ingehaald. Voor veel van de nu getroffen diensten, zoals horeca en persoonlijke verzorging, geldt dat veel minder. 

Reacties

afbeelding van mohamed aitelhadj

Hoi,

De tekst onder kopje 'Overheidsschuld niet direct in gevarenzone'. Er staat CBP. Dit moet zijn CPB.

Reactie toevoegen