Biercolumn: 'Overname Gulpener door Grolsch is veelzeggend'

Er zijn geen uitspraken gedaan over een overnamebedrag en dat is ook niet relevant. Voor de bierliefhebbers die al wat langer meelopen (zoals ik) zal deze overname even slikken zijn, omdat Gulpener de afgelopen 50 jaar een rol van betekenis heeft gespeeld in de bierwereld. Zij kennen de echte waarde van Gulpener. Die zit en zat in de visie, in de mensen, in het duurzaamheidbeleid, in de lokale verankering en uiteraard in die eerste ‘speciaalbieren’. 

200 jaar Gulpener

Ik schreef vorig jaar nog over tweehonderd jaar Gulpener. Gulpener Dort kwam al in 1953 op de markt, maar de brouwerij zette eind jaren zeventig echt de stap naar een breder speciaalbieraanbod. Paul Rutten III bracht toen X-pert op de markt en nam Belgische bieren op in het assortiment, op een moment dat Nederland vooral pils dronk. In de jaren tachtig volgden meer eigen speciaalbieren en het prijswinnende premiumpilsener Château Neubourg in de kobaltblauwe fles. In de jaren negentig maakte Rutten zijn visie op maatschappelijk verantwoord ondernemen concreet: in 1996 richtte hij met dertig boeren de coöperatie Triligran op.

Jaarlijks bespreekt de brouwerij met die boeren wat ze gaan verbouwen, en Gulpener geeft een afnamegarantie tegen een vooraf afgesproken prijs. "Zo nemen we de grondstoffen voor een eerlijke prijs af bij de aangesloten boeren. In ruil daarvoor zijn wij verzekerd van Limburgse gerst, tarwe, spelt en rogge van uitstekende kwaliteit", zei de huidige directeur Jan-Paul Rutten in 2021 tegen Entree. Onder Jan-Paul Rutten groeide dat beleid  uit tot het duurzaamste brouwhuis van Europa, met een Koning Willem I-plaquette en een B Corp-certificering.

Schaalgrootte

In het persbericht valt één woord op: schaalgrootte. Jan-Paul Rutten zegt: "om in een uitdagende markt succesvol te blijven, zijn schaalgrootte en commerciële slagkracht onontbeerlijk." Dat woord staat haaks op alles waarmee Gulpener zich decennialang onderscheidde, met lokale herkomst en een eigen tempo.

Toch snap ik die keuze wel. De familie Rutten zal zich hebben afgevraagd hoe de toekomst van Gulpener eruit zou zien zonder deze stap, in een moeilijke markt waarin de grote spelers de schappen, de horeca en de distributie beheersen. Het lijkt een geval van te klein voor een tafellaken en te groot voor een servet. Als dat zo is, ligt het woord schaalgrootte voor de hand. Misschien was het alternatief geen zelfstandigheid, maar een langzame aftocht. Dan is opgaan in Grolsch, met behoud van naam en merken, misschien het beste besluit. De tijd zal het leren. Een paar recente voorbeelden stemmen niet meteen optimistisch, maar hoop doet leven.

Geen onwil

Een craftbrouwer zei op de socials dat de 'commentatoren' wel erg makkelijk de huidige staat van de biersector als excuus opvoeren en dat Gulpener, als de wil er was, gewoon onafhankelijk zou kunnen blijven. Ik denk dat dit een miskenning is van de huidige stand van zaken. Wie de biersector kent, weet dat die in zwaar weer verkeert en dat veel brouwerijen het heel erg moeilijk hebben of zelfs al zijn verdwenen.

Ook dat de brouwerij met meer wil onafhankelijk zou kunnen blijven, vind ik een dubieuze opmerking. Directeur Jan-Paul Rutten zei tegen de NOS letterlijk dat 'de broekriem elk jaar steeds harder moest worden aangetrokken'. Gulpener was 200 jaar onafhankelijk door een langtermijnvisie, die kenmerkend is voor veel familiebedrijven. Ik denk dat deze moeilijke beslissing ook vanuit een langetermijnvisie is genomen. Met onwil heeft het niets te maken want ik denk dat ook de achtste generatie de brouwerij graag had overgedragen aan de negende. Bovendien waren er veel meer aandeelhouders dan alleen de huidige directie, dus er is niet door een paar mensen een besluit genomen.

Afwachten

De waarde van wat Gulpener (tot  nu toe) heeft bijgedragen aan de Nederlandse biercultuur is niet in geld uit te drukken. Er zal iets gaan veranderen. Doodzonde natuurlijk. Het is nu vooral afwachten hoe vrij de ‘de vrije brouwer’ onder de nieuwe eigenaar zal zijn.