Marlijn van der Valk over leidinggeven: ‘Vroeger bepaalde ik, nu stel ik vragen’

Een hotelschool had Marlijn van der Valk niet nodig, haar opleiding begon eigenlijk al in de wieg. Van jongs af aan liep (en kroop!) ze al rond in de hotels van het bekende familieconcern. Ze groeide op in Van der Valk Hotel Tiel, waar haar vader Gert-Jan van der Valk en moeder Elfi de leiding hadden. Ze woonde tot haar tienerjaren in het hotel, waar ze als peuter in de gangen speelde en vanaf haar tiende al meehielp. Want zo werkt het gewoon, iedereen in de familie draagt zijn steentje bij. Het was een mooie jeugd, met haar drie broers en zus, in de omgeving van Tiel en Maurik, waar ze veel op het water te vinden waren. 

Op zondag was het afval prikken op het parkeerterrein of eieren pellen in de keuken. Daarna volgde al snel de afdeling housekeeping. “Ik was zo klein dat ik op het plankje voor de koffers moest staan om een dekbed in de hoes te krijgen. Daar moesten de medewerkers altijd heel hard om lachen.” Als ze terugblikt, zegt ze dat gastvrijheid haar niet eens is aangeleerd. “Dat zit zo verweven in het familie-DNA, je groeit ermee op en doe je zonder erover na te denken.” 

Ze bestelt nog een rondje koffie in restaurant Rootz, een van de twee restaurants van het hotel in Amersfoort, maar daarover later meer. Zelf drinkt ze heet water, ze is hoogzwanger, nog een paar weken tot ze met verlof gaat. Ze begroet haar vader Gert-Jan die even gedag komt zeggen en een paar tafels verderop gaat zitten. Of hij blijft lunchen? Geen tijd? Natuurlijk wel. Even bijkletsen straks. Ja, dit is haar habitat, hier is ze volledig op haar gemak. 

Familiebedrijf 

Dat ze in de hotellerie zou belanden, lag nogal voor de hand, maar stond tegelijkertijd ook weer niet helemaal vast. Althans, het werd niet opgelegd door de familie. Ze volgde een interieuropleiding in Amsterdam – ‘Ik vond de stad misschien wel leuker dan de school’ – en verbleef een tijd in Australië. Toch trok het familiebedrijf. Ook omdat werk en familie bij Van der Valk moeilijk van elkaar los te zien zijn. “Als je geboren wordt in een familiebedrijf en je gaat iets heel anders doen, zijn familiefeestjes toch anders. Dan mis je een stukje van die connectie. Als je iets anders wilt, kan dat zeker. Maar de koppeling met de familie is makkelijk gemaakt.” 

Toen ze na haar periode in Australië in 2012 in Amersfoort begon, woonde ze eerst een tijd in Van der Valk Hotel Leusden, een paar kilometer verderop. Daar werden twee hotelkamers omgebouwd tot haar eigen appartement. Wonen én werken in hetzelfde hotel ging haar te ver, ‘dan kom je helemaal niet meer buiten’. Binnen een jaar nam ze de positie als general manager van haar broer over in Amersfoort – hij vertrok naar Hoorn, waar een nieuw hotel werd gebouwd. Ze was midden twintig en kreeg ineens een enorme verantwoordelijkheid. Een sprong in het diepe? Ja en nee, klinkt het. Het hotel kende ze natuurlijk, evenals de horeca. Maar leidinggeven was een ander verhaal. “Gastvrijheid zit in ons, managementskills moet je on the job leren. Je doet het in eerste instantie zoals je het van vroeger hebt meegekregen.” 

Ze schoof aan bij vergaderingen van haar vader en broer, keek hoe zij stuurden en werkte zelf hard mee op de vloer. Haar vader keek ondertussen vanaf de zijlijn mee. Bij gezamenlijke hoteloverleggen moest ze haar cijfers presenteren. “Als het even niet goed was gegaan, ging ik daar wel met zweethandjes naartoe.” 

Kantelmoment 

Terugkijkend ziet Van der Valk vooral hoeveel ze onderweg heeft geleerd. Zo groeide haar managementteam op een gegeven moment uit tot achttien mensen. Chef-kok, souschef, F&B-manager, supervisors: iedereen schoof aan. “Dat gaat natuurlijk nergens over”, zegt ze nu lachend. Met zo’n grote groep ontstond het tegenovergestelde van wat ze wilde bereiken. “Je stelt een vraag en door de groepsdruk durft niemand antwoord te geven. Dan dacht ik: er komt niks uit, dus vertel ik wel hoe ik het wil. Dan ga je ook geen leuke kant op van jezelf.”  

Een kantelmoment was toen ze een spiegel kreeg voorgehouden door haar PA en haar man. “Ik kwam niet verder met het hotel en dat lag aan mij. Als dat wordt bevestigd, denk je eerst: shit, je hebt gelijk. En daarna: hier moet ik wat mee. Je kunt ook zeggen: zo ben ik gewoon en zo deed ik het altijd. Maar daar kom je niet verder mee.” 

*De tekst gaat onder de foto verder.

Waar ze vroeger sneller bepaalde hoe iets moest gebeuren, probeert ze nu eerst vragen te stellen. Hoe zouden jullie het doen? Wat hebben jullie nodig?  “Ik laat het management veel vrijer. De een krijgt bredere kaders dan de ander, maar ik mocht zelf ook leren. Dus zij mogen ook leren.”

Een programma aan Nyenrode hielp daarbij, net als simpelweg ouder en ervarener worden. Ook het moederschap veranderde haar, vertelt ze. “Ik denk dat ik daardoor wat liever ben geworden.” Waar ze vroeger continu op de vloer stond, heeft ze nu een helikopterview en stuurt ze bij. Toch houdt ze de vinger aan de pols. “Ik loop elke dag door het restaurant en als ik iets van een gerecht vind, laat ik dat gerust weten. Als je niet meer in het restaurant zit, raak je het gevoel met de vloer kwijt. Dat is wel waar we groot mee zijn geworden. Ik ben geen kantoormens.”

*De tekst gaat onder de foto's verder.

Buurtfunctie 

Parallel aan haar eigen ontwikkeling, veranderde ook Van der Valk Amersfoort-A1. Er kwam een nieuw gebouw bij, het aantal restaurants ging van één naar twee en er kwamen onder meer een koffiebar, skybar, sportfaciliteiten en een businesscenter. Het aantal vergaderzalen groeide van acht naar 26, al worden enkele daarvan straks weer omgebouwd tot hotelkamers. Bij de huidige 140 kamers moeten er volgend jaar nog zo’n veertien tot zestien bijkomen. 

Juist door al die voorzieningen wil Van der Valk af van één hardnekkig beeld: dat het gebouw alleen een hotel is. Er zijn veel zakelijke gasten, het hotel loopt goed, maar ze wil nadrukkelijker onderdeel worden van Amersfoort en met name de omliggende (vinex)wijken. Dat is haar stip op de horizon. Het hotel moet een plek zijn waar buurtbewoners komen eten of een cocktail drinken, ook als ze geen kamer nodig hebben.  

De uitdaging is om dat ook aan de buitenwereld duidelijk te maken. Want het traditionele Van der Valk-beeld blijkt hardnekkig. “Neem de appelmoes met kers. Voor veel Nederlanders zijn we nog niet van dat stempel van dertig jaar geleden af. Maar als ze eenmaal binnen zijn, zijn ze om. Je moet ze alleen binnen krijgen.” 

*De tekst gaat onder de foto's verder.