Rattenplaag in horeca groeit: ‘Als je ze ziet, is het al te laat’

Virale video

Op beelden uit de Amsterdamse Javastraat is te zien hoe meerdere ratten vrij rondlopen in de keuken van een horecazaak (zie grijze kader). De knaagdieren bewegen zich over frituurpannen, langs een pizzaoven en over de toonbank. Omstanders reageren geschrokken en wijzen op de risico’s voor de volksgezondheid.

De NVWA ondernam direct actie na het zien van de beelden. Inspecteurs troffen ter plaatse een ernstige rattenplaag aan, waarbij de dieren zich ook via het plafond toegang tot het pand verschaften. De zaak werd per direct gesloten. Volgens de NVWA vormen ratten een direct risico voor de voedselveiligheid en kunnen zij ziekten verspreiden.

Nieuwe cijfers laten zien dat dit geen incident is. Het aantal ernstige overtredingen met ratten in de horeca is in twee jaar tijd gestegen van 40 in 2023 naar 163 in 2025. Ook het aantal spoedsluitingen waarbij ratten een rol spelen, loopt op.

*De tekst gaat onder de video in het grijze kader verder.

Minder inzet van gif

De video ging viraal en leidde tot een stroom aan reacties. Daarin werd meermaals gewezen op het verbod op gifgebruik. Zo klonk onder meer dat 'dit te verwachten is nu gif verboden wordt' en dat gecertificeerde bestrijdingsmiddelen die nog wel ingezet mogen worden 'een behoorlijk prijskaartje' hebben. Ook werd gesteld dat deze middelen minder effectief zouden zijn en 'niet te vergelijken met de oude'.

Volgens de NVWA ligt dit wat genuanceerder, al is de regelgeving rond het gebruik van gif de afgelopen jaren aangescherpt. NVWA legt hierover uit: "Omdat het gebruik van bestrijdingsmiddelen een groot risico is voor mens en natuur, mogen deze alléén door professionele plaagdierbestrijders gebruikt worden. Ook zelfgemaakte middelen kunnen andere dieren schaden."

Richard Piké, eigenaar van Ongediertebestrijding Van der Velden - Bestrijdingsdienst, herkent dit beeld: "Vaak wordt vergeten dat we tegenwoordig nauwelijks nog biociden, oftewel gif, mogen inzetten. Daardoor zie je dat populaties sneller toenemen, zeker als de basis niet op orde is.”

Bouwkundige gebreken

Volgens Piké ligt de focus bij veel ondernemers nog te veel op bestrijding achteraf. De oorzaak van rattenoverlast zit vaak in het pand zelf, bijvoorbeeld in openingen, beschadigde leidingen of slecht afgesloten kruipruimtes.

“Veel horecaondernemers willen eerst bestrijden, maar slaan de bouwkundige gebreken over. Terwijl daar juist de oplossing zit: het dichten van naden, het afdichten van doorvoeren, het controleren van kruipruimtes en het wegnemen van voedselbronnen”, zegt Piké. De NVWA ziet ook de meldingen voornamelijk binnenkomen in oudere binnensteden waar gebouwen veel kieren en toegangspunten hebben.

Samenwerking noodzakelijk

Het probleem structureel aanpakken vraagt volgens Piké om samenwerking tussen ondernemers, pandeigenaren en gemeenten. "Zonder preventie én samenwerking tussen ondernemers, pandeigenaren en gemeente, blijft de overlast terugkomen.” Tijdig handelen is daarbij cruciaal. “Eerlijk is eerlijk: als er ratten zichtbaar zijn, ben je eigenlijk al te laat.”