Het digitale fooienscherm in opmars in de horeca: slim of onbeleefd?

‘Ik geef alleen fooi als iemand het verdient’, aldus Mr. Pink in de cultfilm Reservoir Dogs. Een groep gangsters in een typisch Amerikaanse diner raken na de uitspraak verwikkeld in een felle discussie over wel of geen fooi geven. Wie wel eens een bezoekje heeft gebracht aan de Verenigde Staten weet dat serveersters het niet breed hebben. Daarom is tien procent fooi zo’n beetje een plicht.

Hoewel de lonen in Nederland aanzienlijk beter zijn, laait ook hier de discussie over fooien regelmatig op. Zeker nu cash steeds meer uit het straatbeeld verdwijnt. Wie bij het afrekenen pint, kan immers moeilijk zeggen ‘laat het wisselgeld maar zitten.’

Veel kassasystemen met fooi-opties

Om die reden zijn er tegenwoordig veel kassasystemen met een fooikeuzemenu. De keuze bestaat doorgaans uit 5, 10 of 15 procent fooi geven, een zelfgekozen bedrag of ‘geen fooi’ behoort ook tot de keuzemogelijkheden.

Toch is het niet voor iedere ondernemer vanzelfsprekend om te vragen om fooi. Recent onderzoek van RTL Nieuws wijst bijvoorbeeld uit dat vragen om een fooi zorgt voor ongemak en irritaties. ‘Driekwart van de panelleden wordt humeurig van zo’n fooi-vraag’, stelt RTL.

*Tekst gaat verder onder de foto.

Terughoudend bij Teds All Day

Michiel Huisman, samen met zijn vrouw Sanne, eigenaar van 17 (in december opent nummer 18) vestigingen van de all day brunch-keten Teds, heeft na lang beraad de keuze gemaakt geen fooischerm te nemen.

‘We zijn op twee locaties live gegaan met een nieuwe betaalprovider. We hebben de teams gevraagd of ze een fooischerm wilden. Daar waren ze terughoudend in. Ze vinden het ongemakkelijk om met de betaalterminal voor een gast te staan die vervolgens moet aanklikken of hij fooi geeft. Dat voelt toch een beetje alsof je iemand ter plekke beoordeelt. Bovendien is degene die afrekent niet altijd degene die de tafel heeft bediend.’

Huisman gunt zijn medewerkers meer fooi, maar wil gasten niet onder druk zetten. ‘Ik denk dat medewerkers zelf ook het gevoel hebben dat het in Nederland nog niet voldoende geaccepteerd is. Daarom voel ik me er een beetje bezwaard bij. Ik heb gezegd: als jullie het niet willen, doen we het voorlopig niet. Ik wil eerst afwachten wat straks de geaccepteerde vorm wordt.’

*Tekst gaat verder onder de foto's van Michiel Huisman en Teds All Day in Rotterdam.

Fooi liep terug

Ook horecaondernemer Ramez Ramzy, eigenaar van de Ramzy Group met 21 horecazaken in portefeuille, merkte dat de fooieninkomsten terugliepen. Hij besloot daarom begin 2026 bij al zijn zaken, zoals De Bekeerde Suster en Rain in Amsterdam (en met uitzondering van Ventuno) een fooikeuzescherm in te voeren.

‘We merkten dat de fooi echt terugliep doordat steeds minder mensen contant betalen. Vroeger was het aandeel cashbetalingen veel groter. Tegenwoordig is dat misschien nog maar 20 procent. Bij sommige zaken, zoals The Greek Embassy, werken we zelfs helemaal cashless. Fooi is wel een onderdeel van het inkomen waarop medewerkers rekenen.’

Ramzy twijfelde aanvankelijk of het fooikeuzescherm gasten niet onder druk zou zetten. Die zorg bleek in de praktijk mee te vallen. ‘Ik dacht dat gasten er veel meer over zouden zeggen, maar dat gebeurt helemaal niet. Ze ervaren het gewoon als normaal. Ik denk ook dat het komt doordat je dit tegenwoordig op zoveel plekken ziet.’

Duidelijke instructies

Wel krijgen medewerkers duidelijke instructies. Gasten die geen fooi geven, moeten dezelfde behandeling krijgen als gasten die wel iets achterlaten. ‘Het is niet zo dat iemand ineens onprofessioneel gaat doen als een gast geen fooi geeft.’

Volgens Ramzy kan het fooikeuzescherm bovendien dienen als een directe graadmeter voor gasttevredenheid. Een gast die tien of twintig procent fooi achterlaat, is waarschijnlijk tevreden. Blijft de fooi uit, dan kan dat aanleiding zijn om naar de ervaring te vragen.

‘Het is eigenlijk een directe review van je bezoek. Niet door te benoemen dat iemand geen fooi heeft gegeven, maar gewoon door te informeren of alles naar wens was.’

*Tekst gaat verder onder de foto.

Hidden reviews

De bedrijfsleiders in de verschillende zaken moeten dergelijke signalen oppikken. Ramzy noemt het ‘hidden reviews’. Als op een bepaalde locatie vaker geen fooi wordt gegeven, kan dat aanleiding zijn om de service onder de loep te nemen.

Sinds de invoering zijn de fooieninkomsten volgens Ramzy met meer dan 20 procent gestegen. Alle fooi gaat bij Ramzy naar het team. De leiding bemoeit zich niet met de verdeling daarvan.

Andere horecaondernemers zou hij het fooikeuzescherm dan ook aanraden. Niet alleen vanwege de extra inkomsten, maar ook als voordeel bij het aantrekken van personeel. ‘Als jouw personeel goed fooi krijgt en je kunt dat bijvoorbeeld in een sollicitatiegesprek meegeven, dan is dat wel een pluspunt. Het kan voor iemand onderdeel zijn van de beslissing om wel of niet bij je te komen werken.’