Ondernemen aan zee: 'De natuur bepaalt of we hier kunnen blijven'

De Nederlandse kust verandert. Van de Waddeneilanden tot aan Zeeland komt strandafkalving voor en steeds vaker in extreme vormen. In de winter van 2024 sloeg storm Pia bijvoorbeeld een groot deel van het strand van Egmond aan Zee weg en eind 2025 was het storm Amy die voor flinke stranderosie zorgde en de strandhoreca op het eiland Texel en in Schoorl in grote problemen bracht.

De kustbeschermers zoals Rijkswaterstaat en het waterschap proberen de schade te herstellen door zandsuppletie, maar dit blijkt steeds vaker nodig en niet altijd meer effectief.

‘Glazen trilden van de bar’

Strandhorecaondernemers zien de effecten van klimaatverandering al langer. Niels van Alphen runt samen met zijn broer Theo Strandbar Bombaai in het Zeeuwse Westkapelle. Bombaai is jaarrond open: ‘s zomers zeven dagen per week en in de winter vijf dagen per week. “Niets is zo veranderlijk als het weer”, zegt Van Alphen, “Maar als het stormt en regent is het vaak heftiger en dat geldt ook voor warme periodes. Bij springtij kwam het water ooit tot op een meter van onze opslag. En tijdens de laatste grote storm trilden de glazen van de bovenbar.”

In september 2025 woedde er onverwachts een heftige duinbrand op enkele meters afstand van Bombaai. “De krachtige oostenwind trok het vuur onze kant op. Opmerkzame dorpsbewoners schakelden de brandweer in en gelukkig liep het met een sisser af. Bombaai werd net niet in de vlammenzee meegenomen, maar het had heel anders kunnen aflopen.”

*Tekst gaat verder onder de foto.

Hoog water zorgt voor overlast

De locatie van het paviljoen zorgt ervoor dat de zee niet bij iedere hoge waterstand voor overlast zorgt. “Bombaai ligt in een baai en dat zorgt voor een natuurlijke bescherming. Collega’s op nog geen twee kilometer afstand van ons hebben dat voordeel niet. Zij ervaren bijna dagelijks de gevolgen van te weinig zand en hoog water.”

Sowieso zijn de verschillen in kustgebied op Walcheren groot, vertelt Van Alphen. “Bij Vlissingen is het strand smal, bij Vrouwenpolder een stuk breder. Dat maakt veel uit als we het hebben over kusterosie. Sommige collega-ondernemers hebben elke keer bij vloed, water onder hun paviljoen. Helaas is dat ook vaak de plek waar zij hun voorraad opslaan.” Steeds meer strandhorecaondernemers aan de Walcherse kust laten bij nieuwbouw dan ook een ontwerp maken met een verdieping.

Bombaai heeft tijdens de nieuwbouw ook een verdieping gebouwd voor opslag en kantoor- en personeelsruimte. “Daar staat een deel van onze voorraad. Echter, een ander deel staat nog altijd in de onderbouw omdat de groothandels bij ons op strandniveau moeten kunnen lossen. Alles staat wel in stellingen, maar het strand is dynamisch en het klimaat verandert, dus ook wij kunnen op relatief korte termijn met dit risico te maken krijgen”, aldus Van Alphen.

*Tekst gaat verder onder de foto van Bombaai.

Dicht door storm

In Schoorl, aan de Noord-Hollandse kust, is de situatie nijpender. Doordat het strand hier uitsteekt in zee en er twee stromingen botsen, heeft het te maken met sterke erosie en wordt het strand steeds smaller. Beach restaurant Prince George is weliswaar op hoge palen gebouwd, maar de zee heeft de afgelopen jaren al vier meter zand onder het paviljoen weggeslagen.

Arthur Dontje, directeur van Festina Lente Schoorl en eigenaar van onder andere beach restaurant Prince George dat jaarrond open is, vertelt: “De zee spoelt al drie jaar onder het paviljoen door. Storm Amy maakte het eind 2025 zo bont, dat de trappen waarmee je ons restaurant bereikt, onbereikbaar werden voor gasten. We moesten zelfs een paar dagen sluiten.”

Zandsuppletie, waar de kustbeschermers als Rijkswaterstaat en het waterschap telkens op teruggrijpen, is hier nauwelijks effectief, zegt hij. "Het waait de duinen in of spoelt weg.” Dat beaamt Niels van Alphen. “Dat is niet verkeerd als je het bekijkt vanuit de veiligheid - het versterkt immers de duinen -, maar voor ons als strandhoreca-exploitanten is het nadelig. Het strand krimpt en de zee komt dichterbij.”

Prince George verhuist

“We staan letterlijk met onze voeten in het water. Het wachten is op drastische maatregelen van het ministerie.” Dontje ziet na drie jaar ‘dweilen met de kraan open’ geen andere uitweg dan uitwijken naar het duingebied. “We zullen Prince George - ja, het strandpaviljoen behoudt zijn naam - een stuk verderop in de Hondsbossche Duinen, richting de lagune, opnieuw gaan opbouwen.”

Hij weet nog niet wanneer de verhuizing plaatsvindt. “Ik ben al drie jaar aan het touwtrekken met de betrokken instanties. Vergunningen en procedures kosten tijd. Ja, leuk is anders. Opgeven? Ik denk er niet aan. Ik heb alles al meegemaakt, zelfs een faillissement overleefd. En die grijze haren heb ik al, ik kan hooguit nog kaal worden”, antwoordt hij breed lachend. Dontje heeft wel al een heel nieuw concept uitgewerkt voor Prince George 2.0. “Het transformeert naar een hybride model: het grootste deel van het jaar een all day-strandpaviljoen en ‘s zomers ook vier avonden per week open voor het diner en feesten en partijen.”

*Tekst gaat verder onder de foto van Prince George.

Altijd op scherp staan

Voortdurend rekening houden met de elementen en altijd op scherp staan. “Dat is de basis van het ondernemen op het strand”, meent Dontje. “Zodra er een storm in aantocht is moet je handelen. Dat gaat van je team informeren en een evacuatieplan klaar hebben tot goede communicatie naar je gasten.”

Na acht jaar ervaring op het strand weet je gewoon dat je heel snel moet kunnen schakelen, zegt ook Van Alphen. “Weersvoorspellingen checken is dagelijkse routine. Bij naderende regen zullen we altijd proberen onze gasten snel van het terras naar binnen te verplaatsen. Gastvrijheid boven alles! En andersom geldt dat natuurlijk ook: zodra de zon gaat schijnen, voorzien we iedereen die binnenzit van een lekker plekje op het terras.”

Investeringen

De strijd tegen de elementen vraagt ook om investeringen die lang niet altijd zichtbaar zijn voor gasten. Een aantal investeringen wordt opgelegd door de instanties en heeft te maken met veiligheid en afdekken van verzekerde risico’s.

“Verder plaatsten we een damwand tegen het opwaaiende zand en een verhoogde opslagruimte.” Hoog op zijn verlanglijst staat nog een overdekt terras. “Het aantal toeristen dat ook 's winters en met andere weertypes het strand opzoekt groeit enorm, merken we. Met een overdekt terras kunnen we die vraag beter aan.”

*Tekst gaat verder onder de foto's van Bombaai.

Verzekering is duur

Valt de storm- en waterschade eigenlijk te verzekeren? Deels wel, maar het risico op wegspoelen van het zand is lastiger. Slechts een paar verzekeraars bieden dat aan, maar dat is duur, geven beide ondernemers aan. Dontje: “Tegen strandafkalving kun je je nauwelijks verzekeren. Voordat we aan dit avontuur begonnen, hebben we dan ook met de betrokken instanties om tafel gezeten en alle risico’s uitgebreid doorgesproken. Dat we nu al geruime tijd ‘onder water staan’, had niemand voorzien. Maar ik vind dat er fouten zijn gemaakt. Het is een hard gelag dat er tot nu toe niet over een compensatieregeling wordt gesproken.”

Mooi ondernemersspel

Desondanks is ondernemen op het strand het mooiste wat er is, vinden beide ondernemers. “Dit is thuiskomen. De vrijheid, het uitzicht, de seizoenswisselingen: dat blijft bijzonder”, zegt Van Alphen. Dontje resoluut: “Het is nog altijd superleuk. Gasten vinden het heerlijk om ook in de winter uit te waaien en koffie te drinken met uitzicht op zee. Nieuwe kansen creëren, uitdagingen aangaan, de natuur bepaalt, maar wij ondernemers bewegen mee.”

In het kort

• Strandhoreca heeft steeds vaker te maken met de effecten van klimaatveranderingen.
• Investeringen in de strijd tegen de elementen maakt het verschil tussen open kunnen blijven of sluiten.
• Het strandtoerisme trekt aan, het hele jaar door. Ondernemers zien kansen.

Checklist voor ondernemers

• Breng klimaatrisico’s per locatie concreet in kaart (erosie, brandgevaar, waterstanden).
  
• Zorg voor verhoogde en veilige opslag van onder andere voorraad.
• Ontwikkel scenario’s voor sluiting, evacuatie en communicatie bij storm of calamiteiten.
• Investeer in bouwkundige maatregelen zoals palenbouw, damwanden of extra verdiepingen.
  
• Check dagelijks  de weersvoorspellingen en waterstanden.
• Stem jaarrond-exploitatie af op wisselende gaststromen en weertypes.
• Onderzoek verzekerbaarheid van storm- en waterschade vóór nieuwe investeringen.
• Denk bij nieuwbouw of renovatie vooruit: flexibiliteit bepaalt continuïteit.

Bronnen & verantwoording

• Geïnterviewden: Niels van Alphen (Strandbar Bombaai, Westkapelle) en Arthur Dontje (Festina Lente Schoorl / beach restaurant Prince George, Schoorl).
• Geen externe bronnen gebruikt; gebaseerd op interviews en praktijkvoorbeelden in dit artikel.

Over de totstandkoming

Dit artikel is gemaakt op basis van interviews met twee strandhorecaondernemers en hun praktijkervaringen.