van lockdown naar breakdown
Branchenieuws
Foto Shutterstock

Van lockdown naar breakdown?

De coronacrisis hakt er ook mentaal flink in voor veel ondernemers. Wat doet negen maanden heen en weer geslingerd worden tussen hoop en vrees met je? En hoe voorkom je dat je omvalt? “Ik kan uit het vliegtuig springen, maar doe er liever alles aan om het veilig aan de grond te krijgen.” Van lockdown naar breakdown.

Bizar hard aan het ondernemen

Patrick van Aller is uitgeput. Dat zien zijn gasten niet, als ze iets komen afhalen bij Gastropub & Brouwerij van Kinsbergen in Den Haag. Daar zit de ondernemer liefst lachend in het open raam van zijn zaak. “Ik ben bizar hard aan het ondernemen”, zegt hij. “Ik draai beter dan tijdens de eerste lockdown en zorg ervoor dat er steeds iets gebeurt: dan staat de burgemeester op de stoep, dan weer RTL Nieuws."

"Ik hang de clown uit en ben de hele dag vrolijk aan het vloggen, maar als ik thuis kom, merk ik pas hoe moe ik ben. Dan ga ik piekeren, slaap ik slecht. De kleinste klusjes zijn teveel, mijn lontje is korter en ik ben niet de geduldige papa die ik wil zijn.”

patrick van aller breakdownDroom weg

Van Aller begon de gastropub twee jaar geleden, samen met zijn vrouw en een compagnon. De zaak houdt het midden tussen en gezellige pub en een goed restaurant. Binnen de kortste keren wist een breed publiek de zaak te vinden en draaide Van Kinsbergen “verbazingwekkend goed”. “We stonden op nummer 1 op Tripadvisor en hadden het plan om vijf zaken te openen, in vijf Haagse wijken”, schetst hij. “2020 zou echt een topjaar worden. Nu zit ik in de overlevingsmodus én met drie kleine kinderen op een bovenwoning, zonder uitzicht het huis met tuin dat ik beloof had. De droom is weg. Ik denk continu na over hoe we hieruit gaan komen en hoe ik mijn gezin kan beschermen tegen wat er komen gaat.”

Veel stress door onzekerheid

Er zijn meer ondernemers zoals Van Aller, vreest Theo Immers, directeur van het Nationaal centrum preventie van stress en burn-outs (NCPSB). Veel meer zelfs. “Horecaondernemers worden, naast IC-medewerkers, het zwaarst getroffen door deze crisis”, zegt hij. “De overheid biedt die ondernemers helemaal geen perspectief. Die onzekerheid over het bestaan van je bedrijf, van links naar rechts geslingerd worden en daarnaast nog eens heel hard werken om je zaak overeind te houden: dat levert veel stress op. Voor corona liep 17 procent van de werkende populatie risico op een burn-out, nu is dat 56 procent, in alle bedrijfstakken. Ik denk dat het percentage onder horecaondernemers nog een stuk hoger is.”

“Grote gezondheidsschade”

“Een burn-out is een sluipmoordenaar, die zich opbouwt in zo’n negen maanden tijd”, waarschuwt hij. “80 procent van de mensen met een burn-out ziet ‘m helemaal niet aankomen: je kunt zomaar omvallen. Deze crisis is nu ruim negen maanden bezig en ik verwacht grote gezondheidsschade, zeker in de horeca. Als je alles wat je met liefde hebt opgebouwd in rook ziet opgaan heeft dat heel veel impact. Bij faillissementen kan het zelfs tot depressies of trauma’s leiden.” Ook is hij bang dat ondernemers alles op alles gaan zetten om hun zaak te redden en zichzelf daarbij compleet voorbij lopen. Eigenlijk precies wat Patrick van Aller doet, dus.

gastrobar van kinsbergenVeilig aan de grond

“Wat kan ik anders?”, zegt die. “De situatie is uitzichtloos, maar we zitten er nu eenmaal middenin. Ik kan uit het vliegtuig springen, maar doe er liever alles aan om het veilig aan de grond te krijgen.” Hoewel veilig aan de grond ook een relatief begrip is. “De echte klap gaat nog komen, ben ik bang. Ik merk nu al dat er minder steun is vanuit de overheid, belastingdienst en leveranciers. We doen het samen, zeggen ze. Maar de horeca doet het net wat meer alleen. Daarom zet ik mijn eigen stippen op de horizon, probeer ik het saldo te stabiliseren en laat ik continu zien hoe hard we werken.”

Burn-outpreventie

Theo Immers begrijpt dat horecaondernemers nu vaak wel door móeten. Hij hoopt alleen dat ze ook op mentaal vlak maatregelen treffen. “Als er financieel nog enigszins perspectief is bij ondernemers, kunnen we ze echt wel helpen om weerbaarder te worden tegen stress en een burn-out te voorkomen, met onze tool (zie kader). Het is geen zwaar psychologisch traject, maar pure preventie.”

Van Aller heeft zo zijn eigen methodes om te voorkomen dat hij omslaat. “Ik heb drie keer een burn-out gehad, of iets wat daarop leek, dus ik weet waar ik op moet letten en merk het aan mijn lijf als het teveel wordt. Dan speelt mijn gehoor op en kan ik gewone geluiden niet meer verdragen.

Natuurlijk wil ik niet dat het zover komt. Ik ga eens per week naar de fysiotherapeut en als het nodig is naar de haptonoom, om rust te pakken, ga op tijd naar bed, blijf bewegen en blijf in mijn “winkeltje” bezig, maar ga ook op tijd naar huis om bij mijn gezin te zijn. Ik probeer gezond te leven, niet teveel te drinken, maar ook weer niet te streng te zijn voor mezelf. Ik raad iedereen aan om ‘s ochtends meteen onder de douche te stappen, naar buiten te gaan. Haal iets lekkers. En probeer van die kleine dingen ook gewoon te genieten.”

Niet te hoopvol

“Structuur in je dagen houden helpt”, bevestigt Theo Immers. “En pak af en toe je rust. Ook bij Artsen zonder Grenzen zijn er nachten waarin niet gewerkt wordt, om maar een vergelijking te maken. En ja, dan gaan er misschien mensen dood. Maar anders vallen de artsen om.”

Verder vindt Immers het verstandig om je niet mee te laten slepen in de waan van de dag. “Zet die stip voor jezelf, en voor je personeel. Dat biedt houvast en rust. Maar zet ‘m ver genoeg op de horizon. 1 juni lijkt me realistisch. Wees niet te hoopvol, want als hoop wordt weggeslagen, levert dat ook stress op.” De situatie accepteren en niet blijven hangen in woede, dat is eigenlijk het devies. “Dat is moeilijk. Want ja, het is oneerlijk dat deze crisis de ondernemers zo hard raakt. Maar als je erin berust, kun je in oplossingen gaan denken”, raadt Immers aan. “En blijf je bewust van wat je wél kunt bieden: jouw gasten missen het uit eten gaan ook.”

Dat is precies hoe Van Aller het aanpakt. “Ik ga niet voor de tv zitten kijken naar wat er allemaal níet gaat gebeuren. Ik ga liever in dat raam zitten, contact hebben met mensen. Want die blijven superpositief, die brengen reuring. Daar haal ik mijn energie uit.”

Tool tegen burn-outs

Met een speciale preventietool (VMC) wil het NCPSB “verborgen” burn-outs opsporen. Iedereen, óók wie geen klachten heeft, kan er dankzij de honderd vragen achterkomen of er risicofactoren aanwezig zijn. Als dat zo is, helpt een coach van het NCPSB, in 95% van de gevallen, een burn-out voorkomen en stress verminderen, met één of twee gesprekken. Meer informatie over burnout preventie